🏗️ ŞEV KORUMA SİSTEMLERİ NELERDİR?

Şev koruma sistemleri, şevin tipi ve zemin yapısına göre çeşitlenir. Temel koruma yöntemleri şunlardır:

1️⃣  Gabion Duvarlar

Gabionlar, taş dolu tel çerçevelerden oluşan yapılar olup, şev altı destekleme veya şev koruma amacıyla kullanılır. Gabion sistemleri, hem yapısal dayanım sağlar hem de çevresel uyum açısından faydalıdır.

📌 Uygulama Adımları:

1. Temel Hazırlığı: Şev altına stabil bir temel hazırlanmalı. Gabionlar yerleştirilmeden önce zeminin sıkıştırılması gerekmektedir.

2. Gabion Kafes Yerleştirme: Gabion kutuları şevin alt kısmına yerleştirilir. Kutuların içi doğal taş ile doldurulmalıdır.

3. Kafeslerin Sıkıca Bağlanması: Gabion kutuları düzgün şekilde yerleştirildikten sonra tel bağlar ile sıkıca bağlanır.

4. Üst Kısımda Teraslama: Özellikle yüksek şevlerde, gabionlar arasına teraslama yapılabilir. Böylece, daha geniş alanlarda daha fazla stabilite sağlanır.

---

2️⃣ Beton Perde (İstinad Duvarı)

Beton perde, şevin kayma veya çökme riskini azaltmak için kullanılan, betonarme yapılardır. Şev stabilitesini artıran bir çözüm sunar.

📌 Uygulama Adımları:

1. Şev Derinliği ve Eğim Kontrolü: Şevin derinliği ve eğimi dikkate alınarak beton duvarın tasarımı yapılır.

2. Temel Kazısı: Beton perde duvarı yerleştirilecek alanda temel kazısı yapılır.

3. Kalınlık ve Donatı Tasarımı: Beton perdenin kalınlığı, şevin eğimine ve taşıyacağı yükse göre belirlenir. Duvarın içinde çelik donatı kullanılır.

4. Beton Dökümü: Perde duvarları, form kalıplarına dökülen betonla yapılır. Betonun kürlenmesi sağlanarak, duvar stabil hale gelir.

---

3️⃣ Zemin Çivisi (Zemin Ankrajı)

Zemin çivisi, toprak stabilitesini artırmak ve şev kaymalarını engellemek için kullanılan çelik elemanlardır. Bu yöntem, özellikle dikey şevlerde kullanılır.

📌 Uygulama Adımları:

1. Sondaj Yapılması: Zemin çivisi için öncelikle şevin içine delik açılır. Bu delikler, çivilerin yerleştirileceği alanlardır.

2. Çivi Yerleştirme: Çelik çiviler, deliklere yerleştirilip, zeminle sıkıca ankrajlanır. Çivilerin uzunluğu, şevin stabilitesine göre belirlenir.

3. Koruyucu Kapatma: Zemin çivisi yerleştirildikten sonra, dış yüzeyde geotekstil malzeme veya beton kaplama uygulanarak, toprak kaymalarına karşı koruma sağlanır.

---

4️⃣ Jeotekstil & Geogrid Uygulamaları

Geotekstil ve geogrid malzemeleri, zeminleri güçlendirmek ve şev stabilitesini sağlamak için kullanılan polimer malzemelerdir. Bu malzemeler, zeminlerin daha dayanıklı hale gelmesini sağlar.

📌 Uygulama Adımları:

1. Şev Hazırlığı: Zemin, geotekstil veya geogrid malzeme uygulanmadan önce temizlenmeli ve sıkıştırılmalıdır.

2. Malzeme Serimi: Geotekstil veya geogrid, zemin üzerine düzgün bir şekilde serilir.

3. Toprak Dolgusu ve Sıkıştırma: Malzeme yerleştirildikten sonra, üzerine toprak dolgu yapılır ve sıkıştırılır. Bu adım şevin dayanıklılığını artırır.

---

5️⃣ Püskürtme Beton (Shotcrete)

Püskürtme beton (shotcrete), şev yüzeylerine uygulanan, beton ve su karışımının yüksek basınçla püskürtülmesiyle yapılan bir koruma tekniğidir. Genelde yüksek eğimli ve kayalık alanlarda kullanılır.

📌 Uygulama Adımları:

1. Hazırlık: Şev yüzeyi temizlenir ve eğim ölçülür.

2. Beton Püskürtme: Yüksek basınçla beton, yüzeye püskürtülür. Beton sıvı haldeyken şev yüzeyine sıkıca bağlanır.

3. Kürleme: Püskürtme işleminden sonra betonun kürlenmesi sağlanmalıdır.

---

6️⃣ Çimlendirme ve Bitkilendirme

Şevin üst yüzeyinin doğal yöntemlerle korunması için çimlendirme ve bitkilendirme yapılabilir. Bu yöntem, erozyon ve toprak kaymalarına karşı biyolojik bir koruma sağlar.

📌 Uygulama Adımları:

1. Şev Temizliği ve Hazırlığı: Şev yüzeyi temizlenmeli ve düzgünleştirilmelidir.

2. Toprak Katmanı Uygulama: Şevin yüzeyine toprak serilir.

3. Çim Tohumu Serimi: Toprağa uygun çim tohumu serpilir.

4. Su Verme ve Bakım: Çimlerin büyümesi için düzenli su verilmelidir.

---

🔧 ŞEV KORUMA SİSTEMLERİ UYGULAMALARINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Faktör	Dikkat Edilecekler
🔍 Zemin Analizi	Şev stabilitesini etkileyecek faktörlerin (su, kaya, toprak türü) doğru tespiti
⚙️ Doğru Yöntem Seçimi	Zemin tipine ve şev eğimine göre uygun koruma yönteminin seçilmesi
🌧️ Su Yönetimi	Su birikintileri şev kaymalarına neden olabileceği için drenaj sistemlerinin doğru uygulanması
🏗️ Uygulama Kalitesi	Kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğu ve düzgün montajı
📏 Eğim ve Yükseklik	Şev yüksekliği arttıkça, stabiliteyi sağlamak için kullanılan yöntemler güçlendirilmelidir

 

🏗️ ŞEV NASIL KESİLMELİ? NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

---

1️⃣ ŞEV AÇISI (EĞİMİ) NASIL BELİRLENİR?

Şev açısı, zemin cinsine, yükseklik durumuna, suyun varlığına, doğal eğime ve saha stabilitesine göre belirlenir.

Zemin Türü	Önerilen Maksimum Şev Eğimleri
Kaya (masif)	1:0.25 – 1:0.5 (yaklaşık 75°–63°)
Sıkı kil	1:1 – 1:1.5 (yaklaşık 45°–34°)
Kumlu zemin	1:1.5 – 1:2 (34°–26°)
Gevşek zemin	1:2 – 1:3 (26°–18°)
Suya doygun zemin	1:3 veya daha düşük

Not: "1:x" ifadesi yatay : düşey oranıdır. 1:1 = 45° eğim.

📌 Zemin etüdü yoksa mutlaka minimum 1:1.5 eğim bırakılmalı ve şev boyunca drenaj sağlanmalıdır.

---

2️⃣ ŞEV KAZISINDA DİKKAT EDİLECEKLER

Aşama	Açıklama
🔍 Zemin Analizi	Kayma düzlemi, tabaka yapısı, su var mı? (Şev stabilite hesabı gerekebilir)
🏗️ Kazı Planı	Kademeli kazı yapılmalı, tüm şev bir anda açılmamalı
🌧️ Yağmur Önlemi	Şev üst kenarına drenaj hendeği (V kanal) yapılmalı
🪨 Kayalık Zeminde	Patlatmalı kazı gerekiyorsa kontrollü yapılmalı
🧯 İksa Gerekirse	Yumuşak zeminlerde veya derin kazılarda iksa (ankraj, istinat, çivi) şart
🛠️ Kademe (basamak) oluşturma	Özellikle 5 m'den yüksek şevlerde her 2-3 m'de 50–100 cm kademe yapılmalı

---

3️⃣ DRENAJ & EROZYON KONTROLÜ

• Şev üstünde: Drenaj kanalı açılmalı → yüzey suyu akmasın

• Şev yüzeyinde:

  • Geotekstil + çimlendirme (doğal stabilizasyon)

  • Tel ağ + püskürtme beton (özellikle dik şevlerde)

• Alt kotta: Şev tabanında menfez/dren borusu olmalı

---

4️⃣ YÜKSEK ŞEVLERDE EK ÖNLEMLER

Yükseklik > 5 m ise	Uygulama
📐 Kademe şev	Her 2–3 m’de 0.5–1 m kademe yapılmalı
🧱 Şev altına istinat	Gabion, beton duvar, ankrajlı perde
🔩 Zemin çivisi	Aktif şev durdurma tekniği
🎯 Geotekstil / Geogrid	Zayıf şevlerde stabiliteyi artırır

---

📘 STANDARTLAR & REFERANSLAR

• TS EN 1997-1 (Eurocode 7) – Geoteknik tasarım

• TS 500 – Betonarme yapı kuralları (şev destek yapıları için)

• AFAD Heyelan Rehberi

• KGM Teknik Şartnamesi – Şev Stabilitesi

 

🏔️ HEYELANLI BÖLGEDE SAĞLAM ZEMİN ÇALIŞMASI

(Bilimsel ve mühendislik temelli  adım adım yol haritası)

---

1️⃣ DETAYLI JEOLOJİK VE JEO-TEKNİK ETÜT

📌 Amaç:

Heyelan var mı? Aktif mi? Hangi derinlikte başlıyor? Ne hızla ilerliyor?

🚧 Yapılacaklar:

İnceleme	Açıklama
Jeoloji Haritalaması	Bölgede daha önce olmuş heyelanlar, kaya yapısı, litoloji
Sondajlar	Derin sondajlar (min. 20–30 m), kayma düzlemi ve zemin türü tespiti
Arazi Gözlemleri	Çatlak, yarık, eğim yönü, yüzey suyu akışı
Laboratuvar Testleri	Su içeriği, kohezyon, içsel sürtünme açısı, özgül ağırlık
Eğim Analizi	3D arazi modeli ile eğim, stabilite analizi
Jeofizik Ölçümler	Kayma yüzeyini tespit etmek için ( özdirenç, sismik yöntem)

---

2️⃣ ZEMİN İYİLEŞTİRME TEKNİKLERİ

📍 Kullanılabilecek Yöntemler (heyelanın boyutu ve zemine göre):

Yöntem	Açıklama
Drenaj Sistemi	Yüzey ve derin drenaj ile yeraltı suyu düşürülerek kayma riski azaltılır.
Zemin Çivileme	Şevlere pasif destek sağlanır (özellikle derin kazılarda).
Geotekstil / Geogrid	Zayıf zemin tabakalarını güçlendirme amaçlı kullanılır.
Kazıklı Temel	Temel, sağlam zemine (örneğin kireçtaşı) ankrajlanır. Mikropile veya fore kazık tercih edilir.
Ankraj Sistemleri	Aktif heyelanı durdurmak için kullanılabilir (beton ankraj bloklarıyla).
Ağırlık Duvarları (gabion, taş duvar)	Kütlenin hareketini engellemek için ağırlık oluşturulur.

---

3️⃣ YAPISAL TEDBİRLER VE TASARIM STRATEJİSİ

📐 Temel Türü Seçimi:

Durum	Temel Türü
Aktif kayma varsa	Derin temel (kazık, radye + kazık kombini)
Yüzeysel hareket sınırlıysa	Geniş tabanlı radye veya donatılı bant temeller
Yapı hafifse (örneğin tek katlı yapı)	Yüzeysel temel olabilir ama drenaj ve platform dolgusu şart

🌧️ Yüzey Suyu Kontrolü:

• Yüzey sularının bina temeline ulaşması mutlaka engellenmelidir.

• Betonarme yüzey kanalları, menfezler, V kanalları ile tahliye sağlanmalı.

• Yamaç suyu drenaj boruları (perfore boru + filtre çakılı) uygulanmalı.

---

4️⃣ UZUN VADELİ TAKİP VE İZLEME

• İnklinometre: Derinlik boyunca kayma hareketlerini takip eder.

• Topoğrafik GPS Ölçümleri: Şev yüzeyindeki hareketleri milimetrik izler.

• Yağış ölçümü + heyelan uyarı sistemi: Kritik bölgelerde erken uyarı

---

📄 ÖRNEK UYGULAMA SENARYOSU (Basit)

📍 Yer: Karadeniz Bölgesi – %35 eğimli, heyelan riski olan alan
🏗️ Planlanan yapı: 2 katlı betonarme ev

Çözüm:

• Derin sondaj: 30 m, kayma düzlemi 12 m'de tespit edildi

• Fore kazık: 14 m derinliğinde, yapı altına 20 kazık

• Drenaj: Yüzey kanalı + derin borulu drenaj

• Temel: Radye + kazık kombinasyonu

• Arka dolgu: Geogrid takviyeli + filtreli drenaj

---

🔍 KULLANILAN STANDARTLAR / KAYNAKLAR

• TS 500 / TS EN 1997 (Eurocode 7) – Geoteknik tasarım

• AFAD Heyelan Haritaları

• KGM Şev Stabilite Şartnamesi

• Zemin Etüdü Yönetmeliği (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı)

 

🧱 KUTU TİPİ MENFEZ – SAHA UYGULAMA BİLGİLERİ

📍 Tip: Betonarme Kutu Menfez
📐 Ölçü Örneği: Genişlik 2.0 m x Yükseklik 2.0 m (iç ölçüler)
🛣️ Kullanım Alanı: Yol altı su geçişi / dere ıslahı

---

🔨 1. KAZI AŞAMASI

İşlem	Açıklama
Kazı Genişliği	Kutu genişliği + her iki yana 0.5–1.0 m çalışma payı
Kazı Derinliği	Temel kotuna kadar (kutu iç yüksekliği + temel kalınlığı)
Şev Eğimi	Zemine bağlı olarak genelde 1:1 veya 1:1.5
Zemin İyileştirme	Gerekirse mıcır serimi, zemin iyileştirme ve/veya grobeton (C10, 10 cm)

---

🧪 2. BETON TİPİ VE ÖZELLİKLERİ

Kalem	Değer
Beton Sınıfı	C30/37 (karayolu menfezi için yeterli)
Su Geçirmezlik	Su geçirimsizlik katkılı (TS EN 206 W sınıfı)
Çimento Tipi	SRC (sülfatlı zemin varsa)
Kür Süresi	Minimum 7 gün (tercihen 14 gün)
Vibrasyon	İç vibratör ile kat kat yerleştirme
Kalite Kontrol	Taze beton slump, sıcaklık, numune küp (28 günlük)

---

🧰 3. DONATI DETAYLARI

• Beton örtüsü (pas payı):

  • İç yüzeylerde: 3 cm

  • Dış toprakla temas eden yüzeylerde: 5 cm

• Donatı Çapı ve Aralıkları (örnek)

  • Taban donatısı: Ø14/20 cm

  • Yan duvar: Ø12/20 cm

  • Üst başlık: Ø14/20 cm + ilave mesnet donatısı

• Bindirmeler ve Kanca Açısı:
  TS500’e uygun, bindirme boyu genelde 40–50×çap

---

📊 4. METRAJ & KEŞİF ÖRNEĞİ (2×2 m kutu menfez – 10 m uzunluk)

Kalem	Birim	Miktar	Açıklama
Kazı	m³	50	Kazı alanı: 3 m x 2.5 m x 10 m
Grobeton (C10)	m³	2.5	10 cm x 2.5 m x 10 m
Beton (C30/37)	m³	~13	(taban + yan duvar + üst başlık toplam hacim)
Donatı Çeliği	ton	~1.5	Ortalama değer (statik hesaba göre netleştirilir)
Kalıp İşçiliği	m²	~90	İç yüzey + dış kalıp toplamı
Kür ve Kalıp Yağlama	m²	Dahil	Bakım ve kalite kontrol işlemleri

Not: Miktarlar örnek değerlerdir, menfez ölçüleri ve zemin durumuna göre revize edilmeli.

---

📄 5. TEKNİK ŞARTNAME & STANDARTLAR

• TS EN 1992-1-1 (Eurocode 2) – Betonarme yapılar

• TS 500 – Betonarme hesap kuralları

• TS EN 206 – Beton özellik ve sınıfları

• KGM Yol ve Menfez Şartnamesi

 

🏗️ MENFEZ KAZILARI NASIL YAPILMALI?

📌 1. Projeye Göre Kazı Planlaması

• Menfez tipi: Kutu menfez (betonarme) mi, büz menfez (boru tipi) mi?

• Kazı genişliği ve derinliği: Proje kesitlerine göre yapılır (gömme derinliği, temel altı vs.)

• Kazı eğimi ve şev durumu: Kazı şevleri, zemin cinsine göre belirlenir. Gerekirse iksa yapılır.

• Hendek tabanı su içinde kalmamalı → Gerekirse drenaj pompası ile kurutulmalı.

---

🚜 2. Kazı İşlemi

• İş makineleri: Ekskavatör, kazıcı-yükleyici

• Kazı derinliği: Projede belirtilen temel alt kotuna kadar

• Kazı tabanı: Yumuşak veya suya doygun zeminse, stabilize veya grobetonla iyileştirme yapılmalı.

• Taban kotu sonrası temel kazığı gerekebilir (kötü zeminlerde)

---

🧱 3. Alt Temel Hazırlığı

• Zemin iyileştirme gerekirse: Geotekstil serimi, mıcır dolgu, silindirle sıkıştırma

• Grobeton serimi (opsiyonel): 10 cm C10 betonla düzgün temel yüzeyi

---

🧪 HANGİ TİP BETON KULLANILMALI?

🔷 Menfez Betonu Özellikleri

Özellik	Değer / Tip
Beton sınıfı	C30/37 veya C35/45 (Proje ve trafik yüküne göre)
Dayanım sınıfı	BS III (donma-çözülme riski varsa)
Çimento tipi	Sülfat dayanımlı çimento (SRC), suya dayanıklı
Katkılar	Su geçirimsizlik katkısı (örnek: kristalize katkı), priz geciktirici (yazın)
Klor & Sülfat sınırlamaları	TS EN 206 + TS 13515'e göre kontrol edilmeli
Yerleştirme yöntemi	Vibratörle sıkıştırılmalı (kat kat döküm)
Kür	En az 7 gün ıslak çuvalla veya kür bileşiği ile yapılmalı

---

🔧 Uygulamada Dikkat Edilecekler

• Kütle beton ise ısı çatlağı riskine karşı soğuk hava dökümü ve priz geciktirici katkı kullanılır.

• İnşaat derzleri, kalıp geçişleri ve su yalıtım noktaları proje detayına uygun olmalı.

• Derz yerleri: Yüksekliği fazla olan menfezlerde beton dökümü en fazla 1.5–2 m yüksekliğe kadar tek seferde yapılmalı.

---

📋 Standartlar ve Teknik Şartnameler

• TS EN 206: Betonun özellikleri ve sınıfları

• KGM Teknik Şartnamesi (Karayolları Genel Müdürlüğü)

• Poz No (Yol İhaleleri İçin): Örneğin,

  • 15.211/1 – Hazır beton (C30/37)

  • 18.111 – Menfez kazısı ve dolgu işleri

 

📘 Nebati Toprak Bilgi ve Metraj Örneği

📍   Proje Yeri: Konya, İç Anadolu
🏗️ Proje Tipi: Konut İnşaatı
📏 Alan: 5.000 m²
📄 Zemin Etüdü Notu: Nebati toprak kalınlığı ortalama 25 cm

---

1. 🌱 Toprak Profili (Tipik Kesit)

yaml
Yüzey
│
├── 0 - 0.25 m     : Nebati toprak (organik, koyu kahverengi, gevşek)
├── 0.25 - 1.00 m  : Kil - silt karışımı (orta sıkılıkta)
└── 1.00 m ve altı : Sert kil / marn (taşıyıcı zemin)

---

2. 📊 Nebati Toprak Sıyırma Metraj Hesabı

Açıklama	Değer
Sıyırma Derinliği	0.25 m (25 cm)
Alan	5,000 m²
Hacim (m³)	5,000 × 0.25 = 1,250 m³
Nakliye Mesafesi (ops.)	Örneğin 2 km
Depolama Alanı	Sahada mevcut (depolanıp peyzajda tekrar kullanılacak)

Bu metraj, inşaat öncesi nebati toprağın sıyrılarak ayrı depolanması gereken hacmi ifade eder.

---

3. 🔁 Kullanım Tavsiyesi

• Depolanacak Nebati Toprak: Peyzaj, çevre düzenleme, dolgu üst yüzeyi için tekrar kullanılmalı.

• Geçici Depolama Alanı: Zemin geçirimsiz ve drenajlı olmalı, malzeme sıkışmamalı.

---

4. 📄 Teknik Notlar (İhale/Keşif için)

Poz No: 150101 – Nebati toprağın sıyrılması, yüklenmesi, taşınması ve depolanması
Rayiç birim: m³ başına x TL
Metraj: 1,250 m³
Toplam maliyet = m³ × birim fiyat

 

🇹🇷 Türkiye’de Nebati (Organik) Toprak Tabakası Kalınlıkları (Bölge Bölge)

Nebati toprak, bitki  örtüsünü besleyen organik maddece zengin üst toprak katmanıdır. Genellikle tarım ve inşaat faaliyetlerinde dikkatle korunması gerekir. Kalınlığı; iklim, bitki örtüsü, eğim, ana kaya türü ve erozyon gibi faktörlere göre değişir.

---

📍 Bölgelere Göre Ortalama Nebati Toprak Kalınlıkları

Bölge	Ortalama Kalınlık (cm)	Açıklama
Karadeniz	30 – 70 cm	Yoğun yağış, orman örtüsü ve düşük erozyon sayesinde en kalın nebati tabaka bu bölgede
Marmara	25 – 50 cm	Karadeniz’e göre az ama tarıma elverişli alanlarda kalınlık artar
Ege	20 – 50 cm	Eğimli arazilerde erozyon etkilidir; Gediz ve Büyük Menderes havzalarında kalınlık artar
Akdeniz	15 – 40 cm	Dağlık alanlarda toprak ince, ova ve deltalarda daha kalındır
İç Anadolu	10 – 30 cm	Kuraklık ve rüzgâr erozyonu nedeniyle genelde incedir
Doğu Anadolu	15 – 40 cm	Soğuk iklim, kısa vejetasyon süresi toprağın kalınlaşmasını sınırlar
Güneydoğu Anadolu	10 – 25 cm	Yarı kurak iklim ve yoğun tarım nedeniyle nebati tabaka oldukça incedir

---

🌱 Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Tarım yapılan alanlarda 30–60 cm’ye kadar çıkabilir.

• Ormanlık bölgelerde organik madde birikimi fazladır, kalınlık artar.

• Kazı işlerinde (inşaat, yol yapımı) nebati toprak sıyrılır, ayrı depolanır ve tekrar serilir (genellikle 20–30 cm sıyrılır).

• Projelerde zemin etüdü yapılmadan sadece genel verilerle kalınlık belirlenemez.

---

📐 Nebati Toprak Tespiti Nasıl Yapılır?

• Arazi gözlemi (renk, yapı, bitki kalıntısı)

• Elle kazı veya sondaj

• Zemin Etüdü Raporları

• Laboratuvar analizi (organik madde oranı %2–6 arasında ise nebati sayılır)

 

✅ En İyi Agrega Numunesi Nasıl Alınır?

1. 📏 Temsil Edici Numune Almak (Esas Kural)

Numune, toplam malzemenin ortalama özelliklerini temsil etmeli. Bu yüzden yalnızca bir yerden değil, farklı noktalardan alınmış agregaların karıştırılması gerekir.

---

📌 Agrega Numunesi Alma Adımları

🔹 A. Hazırlık

• Kullanılacak kaplar temiz ve kuru olmalı.

• El aletleri ( kürek, spatula vb.) temizlenmeli.

• Numune alma formu hazır olmalı (tarih, yer, malzeme tipi vb. kayıt için).

🔹 B. Numune Alma Yöntemi

1. Yığın Hâlindeki Agregadan (Stok Sahası):

• Yığının üst, orta ve alt bölgesinden alınmalı.

• En az 5 farklı noktadan alınan malzeme homojen karıştırılarak temsil numunesi oluşturulur.

• Alım sırasında yüzey kabuğundan değil, biraz derinlikten (10–20 cm) malzeme alınmalı.

2. Konveyör Bandından:

• Bant çalışırken eşit aralıklarla birkaç kez numune alınmalı.

• En az 4–5 farklı anda alınan malzeme karıştırılarak ana numune oluşturulmalı.

3. Kamyon/Şoför Aracından:

• Kamyonun ön, orta ve arka kısmından alınmalı.

• Gerekirse aracın iç kısmına girilerek farklı bölümlerden alınır.

4. Torbalı veya Ambalajlı Agrega:

• Farklı torbalardan eşit miktarda alınarak karıştırılır.

---

🎯 Numune Alma Esnasında Dikkat Edilecekler

Konu	Dikkat Edilmesi Gereken
🏗️ Numune Miktarı	TS’ye göre belirlenir (genellikle 15–30 kg arası)
🧂 Parça Büyüklüğü	Numune içindeki en büyük agrega boyutuna göre miktar arttırılmalı
♻️ Karışım	Numuneler iyice karıştırılmalı, gerektiğinde çeyrekleme yapılmalı
🔥 Kirlilik	Numune kirli, topraklı, çamurlu bölgeden alınmamalı
🕓 Zaman	Numune alındıktan sonra çok bekletilmeden test edilmeli
📦 Ambalajlama	Numune su geçirmez, etiketli, karıştırılmayacak şekilde saklanmalı

---

📄 Numune Alma Sonrası Belgeler

• Numune etiket bilgileri: Yer, tarih, malzeme türü, alınma yöntemi

• Numune alma tutanağı veya formu

• İlgili standart: TS EN 932-1, TS EN 932-2 (agrega numune alma yöntemleri)

---

💡 Ekstra Tavsiyeler

• Nemli agrega alınmışsa, su yüzdesi laboratuvarda mutlaka ölçülmeli.

• Numune alma işlemi gerekiyorsa bir laboratuvar personeli veya teknik kontrolör eşliğinde yapılmalıdır.

• Farklı fraksiyonlar (örn. 0–4 mm, 4–12 mm, 12–22 mm) ayrı ayrı numaralanmalı.

 

🪨 Bazalt Nedir?

Bazalt, lavların yüzeyde soğumasıyla oluşan magmatik (volkanik) bir kayaçtır. Sert, dayanıklı ve yoğun yapısı sayesinde çok çeşitli alanlarda kullanılır. Rengi genellikle koyu gri ile siyah arasındadır.

---

📍 Türkiye’de Bazalt Nerelerde Bulunur?

Bazalt, Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde volkanik alanlarda doğal olarak bulunur. İşte başlıca çıkarım alanları:

Bölge	İller	Not
Doğu Anadolu	Erzurum, Ağrı, Iğdır, Van, Bingöl	Türkiye'nin en büyük bazalt rezervleri bu bölgede
Güneydoğu Anadolu	Diyarbakır, Batman, Mardin, Şanlıurfa	Özellikle Diyarbakır bazalt taşıyla meşhurdur (örneğin: surlar)
İç Anadolu	Kayseri, Niğde, Nevşehir, Aksaray	Volkanik araziler nedeniyle zengin kaynaklar
Karadeniz	Gümüşhane, Trabzon, Ordu	Genellikle dağlık alanlarda görülür
Ege & Akdeniz	Afyon, Isparta, Burdur, Manisa	Daha sınırlı ama dekoratif taş ocakları vardır

---

🏗️ Bazaltın Kullanım Alanları

Bazalt, hem inşaat, hem altyapı, hem de dekoratif alanlarda kullanılır.

1. İnşaat ve Altyapı

• Yol kaplamaları: Bazalt kırma taşları asfalt altında agrega olarak

• Kaldırım taşları: Kilit taşı, bordür taşı, parke taşı olarak

• Demiryolu balastı: Ray altı dolgu malzemesi olarak

• Beton agregası: Yüksek dayanım gereken betonlarda kullanılır

2. Yapı ve Dekorasyon

• Cephe kaplama taşı: Dış cephe estetiği ve yalıtım

• Zemin döşemesi: Hem iç hem dış mekânlarda

• Merdiven basamakları, mutfak tezgâhları

• Mezar taşları, heykel ve sanat ürünleri

3. Sanayi ve Teknoloji

• Bazalt lifi üretimi: Cam elyaf alternatifi olarak kompozit malzeme üretiminde kullanılır (havacılık, otomotiv)

• Isı yalıtım malzemesi: Bazalt yünü (taş yünü)

---

✅ Bazaltın Özellikleri

• Yüksek basınç ve aşınma direnci

• Su emme oranı düşüktür

• Doğal ve estetik görünüm

• Isıya dayanıklıdır

• Zararlı gaz yaymaz (yangın dayanımı açısından avantaj)

 

🔍 1. Beton Laboratuvarının Amacı

• Kalite Kontrol: Şantiye ve hazır beton tesislerinden gelen beton numunelerinin standartlara uygun olup olmadığını test eder.

• Malzeme Analizi: Çimento, agrega, su ve katkı maddelerinin fiziksel ve kimyasal özelliklerini belirler.

• Ar-Ge Çalışmaları: Yeni beton karışımları ve katkı teknolojileri geliştirilir.

• Dayanıklılık ve Performans Testleri: Betonun zaman içindeki davranışı, dayanıklılığı ve çevresel etkilere karşı performansı ölçülür.

---

🧪 2. Temel Testler ve Deneyler

A. Taze Beton Üzerinde Yapılan Testler

1. Kıvam (Slump) Deneyi – TS EN 12350-2
   Taze betonun işlenebilirliğini ölçer.

2. Hava İçeriği Testi – TS EN 12350-7
   Beton içindeki hava boşluk oranı belirlenir.

3. Birleşim Analizi – Karışım oranlarının uygunluğu kontrol edilir.

4. Sıcaklık Ölçümü – Döküm öncesi betonun sıcaklığı kontrol edilir.

B. Sertleşmiş Beton Üzerinde Yapılan Testler

1. Basınç Dayanımı Testi – TS EN 12390-3
   28 günlük numunelerin mukavemetini belirler.

2. Eğilme Dayanımı – TS EN 12390-5
   Beton kiriş numunelerinin eğilme altındaki davranışı.

3. Ultrasonik Test (UPV) – Beton içindeki boşluk, çatlak ve yoğunluk dağılımını belirler.

4. Rebound (Schmidt) Çekiç Testi – Betonun yüzey sertliğiyle dayanımı hakkında bilgi verir.

5. Karbonatlaşma ve Klor İyonu Analizi – Betonun çevresel etkilerden nasıl etkilendiğini gösterir.

---

🧱 3. Laboratuvarda Kullanılan Temel Malzemeler

• Çimento: Portland, yüksek fırın cürufu, puzolan katkılı vb.

• Agrega: Kum (ince agrega), çakıl veya kırma taş (iri agrega)

• Katkı Maddeleri: Su azaltıcı, priz geciktirici, hava sürükleyici vb.

• Su: Temiz içme suyu kalitesinde

---

⚙️ 4. Kullanılan Cihaz ve Ekipmanlar

• Slump konisi ve tablası

• Beton mikseri (laboratuvar tipi)

• Basınç test presi

• Kür havuzu veya kür kabini

• Hassas terazi

• Beton vibratörü

• Numune kalıpları (küp, silindir, prizma)

• Ultrasonik test cihazı

• Schmidt çekiç

---

📏 5. Standartlar

Beton laboratuvarlarında kullanılan başlıca standartlar şunlardır:

• TS EN 206: Beton – Özellikler, performans, üretim ve uygunluk

• TS EN 12390: Sertleşmiş beton deneyleri

• TS EN 12350: Taze beton deneyleri

• ASTM standartları (Amerikan): C39, C192, C231 vb. genellikle yurtdışı projelerde kullanılır

---

🏗️ 6. Beton Laboratuvarı Personeli

• Laboratuvar Sorumlusu (Beton Teknolojisi Uzmanı)

• Deney Teknisyeni

• Kalite Kontrol Mühendisi

• Malzeme Mühendisi

---

📊 7. Raporlama ve Belgeler

Laboratuvar sonuçları, resmi beton dayanım raporları ve kalite kontrol belgeleri ile belgelenir. Bu belgeler, şantiyelerde yapı denetim firmalarına ve idarelere sunulur.

---

📈 8. Yeni Gelişmeler ve Trendler

• Kendiliğinden Yerleşen Beton (KYB) Testleri

• Fiber Takviyeli Beton Analizleri

• Karbon Ayak İzi Hesaplamaları

• Yapay Zekâ ile Karışım Optimizasyonu

• Karbon Emici Beton (CarbonCure gibi)